Reprezentacja Czarnogóry w piłce nożnej mężczyzn

Czarnogóra to jeden z najmłodszych członków futbolowej rodziny UEFA, ale historia tej reprezentacji pokazuje, że rozmiar kraju nie zawsze decyduje o ambicjach. Od pierwszego meczu w 2007 roku reprezentacja Czarnogóry przeszła drogę od 199. miejsca w rankingu FIFA do historycznego 16. miejsca – skok, który budzi respekt nawet u większych futbolowych potęg. Choć na wielkie turnieje jeszcze nie dotarli, kadra z Podgoricy wielokrotnie pokazywała charakter i potrafiła namieszać w eliminacjach.

Dla kraju liczącego zaledwie około 620 tysięcy mieszkańców każdy sukces ma podwójną wartość. Brak szerokiej kadry oznacza, że kontuzja kluczowego zawodnika potrafi zachwiać całym zespołem. Mimo to czarnogórski futbol regularnie produkuje talenty grające w topowych ligach europejskich – od Serie A po Premier League.

Reprezentacja Czarnogóry w piłce nożnej – kluczowi zawodnicy obecnego sezonu

Obecna kadra łączy doświadczonych reprezentantów z młodszymi piłkarzami, którzy regularnie występują w europejskich rozgrywkach. W zespole nie brakuje nazwisk znanych z włoskich, angielskich czy niemieckich boisk, co świadczy o rosnącym poziomie czarnogórskiego futbolu. Kompletne zestawienie piłkarzy powołanych do kadry narodowej na bieżący sezon – wraz z numerami, pozycjami i klubami – znajdziesz w tabeli poniżej.

Narodziny niepodległej reprezentacji

Reprezentacja Czarnogóry w piłce nożnej powstała w wyniku rozpadu Serbii i Czarnogóry na dwa osobne państwa, po przeprowadzeniu referendum niepodległościowego 21 maja 2006 roku. Proces usamodzielnienia przebiegł szybko – od 26 stycznia 2007 roku Czarnogóra jest pełnoprawnym członkiem UEFA, a od 31 maja tegoż roku jest również pełnoprawnym członkiem FIFA.

24 marca 2007 roku rozegrała swój pierwszy mecz. Przeciwnikiem były Węgry, a spotkanie zakończyło się wygraną gospodarzy 2:1. Bramki w tym historycznym starciu zdobyli Mirko Vučinić z karnego w 64. minucie oraz Simon Vukcević w 82. minucie. To był początek drogi, która miała zaprowadzić małą bałkańską reprezentację znacznie wyżej, niż ktokolwiek mógł się spodziewać.

Drużyna nie wystartowała w eliminacjach do Euro 2008, ponieważ losowanie grup eliminacyjnych nastąpiło przed deklaracją niepodległości Czarnogóry. Pierwsze poważne sprawdziany miały więc dopiero nadejść.

Spektakularny awans w rankingu FIFA

Historia rankingowa reprezentacji Czarnogóry to jedna z najbardziej imponujących opowieści w światowym futbolu ostatnich dekad. 29 czerwca 2011 w rankingu FIFA reprezentacja Czarnogóry awansowała na 16. miejsce, najwyższe w swojej krótkiej historii (w czerwcu 2007 r., gdy sklasyfikowano ją po raz pierwszy, była na 199. miejscu).

Skok o 183 pozycje w rankingu FIFA w ciągu zaledwie czterech lat – od 199. do 16. miejsca na świecie

Ten fenomenalny awans nie był dziełem przypadku. Ten sukces był efektem systematycznej pracy i dobrej gry w kolejnych eliminacjach. Zespół zaczął regularnie punktować z wymagającymi rywalami, a zawodnicy tacy jak Mirko Vučinić czy Stevan Jovetić stawali się rozpoznawalni w całej Europie. W tamtym okresie Czarnogóra pokazała, że małe kraje potrafią konkurować z europejską elitą, jeśli tylko mają odpowiednią organizację i utalentowanych piłkarzy.

Najlepsze wyniki w eliminacjach – blisko wielkiego turnieju

Najbliżej awansu na wielki turniej reprezentacja Czarnogóry była podczas eliminacji do Mistrzostw Świata 2014 w Brazylii. W eliminacjach do Mistrzostw Świata w Brazylii w 2014 r. Czarnogóra pod wodzą Branko Brnovicia grała w grupie H z Anglią, Polską, Ukrainą, Mołdawią i San Marino. Zajęła w niej trzecie miejsce z dorobkiem piętnastu punktów po czterech zwycięstwach, trzech remisach i trzech porażkach w dziesięciu meczach.

Trzecie miejsce w grupie z takimi rywalami jak Anglia czy Polska to osiągnięcie godne uznania, choć ostatecznie okazało się to jednak za mało by awansować. W tej kampanii Czarnogórcy pokazali charakter – potrafili punktować z teoretycznie silniejszymi przeciwnikami i długo trzymali się w walce o bezpośredni awans.

W kolejnych eliminacjach wyniki były już słabsze. Jego następcą został Ljubiša Tumbaković z którym Czarnogórcy zdołali zająć czwarte miejsce w eliminacjach do Euro 2016. Szczególnie rozczarowująca okazała się kampania przed Euro 2020. W eliminacjach do Euro 2020 Czarnogórcy grali w grupie A razem z Anglią, Czechami, Kosowem i Bułgarią. Zajęli w niej jednak ostatnie miejsce z dorobkiem zaledwie trzech punktów notując trzy remisy i pięć porażek w ośmiu meczach.

Największe zwycięstwo w historii

Rekordowe zwycięstwo przyszło podczas wspomnianej kampanii eliminacyjnej do MŚ 2014. On 11 September 2012, Montenegro played against San Marino in Seravalle. In a one-sided match, Montenegro won 6–0, the biggest win in the team’s history. To jednostronne spotkanie pokazało potencjał ofensywny kadry, choć oczywiście San Marino to jeden z najsłabszych przeciwników w Europie.

Znacznie cenniejsze było inne zwycięstwo z tego okresu. Montenegro then beat Ukraine 1–0 in Kyiv, with the only goal scored by Dejan Damjanović. Wygrana na wyjeździe z Ukrainą – to właśnie takie wyniki budowały pozycję Czarnogóry w rankingu FIFA i dawały nadzieję na awans na mundial.

Legendy czarnogórskiej reprezentacji

Mimo krótkiej historii reprezentacja Czarnogóry może pochwalić się kilkoma wybitnymi postaciami, które odcisnęły piętno na europejskim futbolu.

Stevan Jovetić – lider wszech czasów

Według stanu na 1 listopada 2021 roku Fatos Beqiraj i Stevan Jovetić mają odpowiednio 83 i 62 występy reprezentacyjne, a Stevan Jovetić strzelił 31 bramki w barwach reprezentacji Czarnogóry. Jovetić to nie tylko najlepszy strzelec w historii kadry, ale także symbol pierwszych lat niepodległej reprezentacji.

He made his senior international debut in 2007, in Montenegro’s first international football match as an independent country. Od samego początku był kluczową postacią zespołu. Jego kariera klubowa wiodła przez Partizan Belgrad, Fiorentinę, Manchester City, Inter Mediolan i Monaco – wszędzie pokazywał klasę jako drugi napastnik lub ofensywny pomocnik.

Stevan Jovetić is the youngest player to receive this honour so far; he was 20 years old when he won the award. Dwukrotny piłkarz roku Czarnogóry udowodnił, że talent z małego kraju potrafi zaistnieć w najlepszych ligach świata.

Mirko Vučinić – siedmiokrotny piłkarz roku

The most successful players is inaugural holder Mirko Vučinić and Stefan Savić, who each won the award for seven times. Vučinić to postać absolutnie wyjątkowa w historii czarnogórskiego futbolu. Jego kariera w Serie A – najpierw w Lecce, potem w Romie i Juventusie – uczyniła go jednym z najbardziej rozpoznawalnych piłkarzy z Bałkanów.

His highest-scoring season was 2004–05, with 19 goals in 28 games in Serie A. In 2006, he joined Roma, where he won the Coppa Italia twice; he later moved on to Juventus in 2011, where he won three consecutive Serie A titles. W reprezentacji strzelił pierwszą bramkę w historycznym debiucie przeciwko Węgrom i przez lata był twarzą kadry.

Predrag Mijatović – bohater Realu Madryt

Choć Mijatović większość kariery reprezentacyjnej spędził w barwach Jugosławii, jego czarnogórskie korzenie i klubowe osiągnięcia sprawiają, że jest jedną z największych legend futbolu z tego regionu. Mijatović scored 28 goals in the 1995–96 La Liga season for Valencia, which prompted a move to Real Madrid, where he scored a goal in the 1998 UEFA Champions League Final which ensured Madrid’s first European Cup in 32 years.

In 1997, Mijatović was named runner-up for the Ballon d’Or, behind Ronaldo and ahead of Zinedine Zidane. Drugie miejsce w plebiscycie na Złotą Piłkę to osiągnięcie, którego żaden inny piłkarz z Czarnogóry nie powtórzył. Jego decydujący gol w finale Ligi Mistrzów przeszedł do historii futbolu.

Dejan Savićević – czarodziej z Podgoricy

Savićević to kolejna legenda, która reprezentowała Jugosławię, ale pochodzi z Czarnogóry. Jako ofensywny pomocnik zachwycał techniką i kreatywnością w AC Milanie, gdzie wygrywał Serie A i Ligę Mistrzów. Jego styl gry i osiągnięcia klubowe stawiają go w gronie najwybitniejszych piłkarzy urodzonych w Czarnogórze.

Infrastruktura i stadion narodowy

Montenegro play their home matches at the Podgorica City Stadium (Montenegrin: Stadion pod Goricom). The stadium’s capacity is 15,230, but international matches reduce this to between 10,700 and 13,000. Stadion w Podgoricy to nie największa arena w Europie, ale atmosfera podczas ważnych meczów potrafi być gorąca – czarnogórscy kibice słyną z głośnego dopingu.

Infrastruktura treningowa również stoi na przyzwoitym poziomie. Czarnogórski związek piłkarski dysponuje również nowoczesnym centrum treningowym Camp FSCG, wybudowanym w 2007 roku. Kompleks o powierzchni 54 tysięcy metrów kwadratowych obejmuje sześć boisk z trybunami i oświetleniem oraz siedzibę związku. To pokazuje, że mimo małej populacji kraj inwestuje w rozwój futbolu.

Wyzwania małego kraju

Głównym problemem jest brak szerokiej kadry – Czarnogóra to kraj liczący zaledwie około 620 tysięcy mieszkańców, co ogranicza pulę potencjalnych zawodników. To fundamentalne ograniczenie, z którym muszą się mierzyć selekcjonerzy. Każda kontuzja kluczowego piłkarza może znacząco osłabić zespół.

Podczas gdy wielkie reprezentacje mogą sobie pozwolić na rotację i mają kilku zawodników na każdą pozycję, Czarnogóra często nie ma takiego luksusu. Kontuzja Joveticia czy Savicia w kluczowym momencie eliminacji potrafi przekreślić szanse na sukces. Dodatkowo, w ostatnich latach drużyna boryka się z problemami organizacyjnymi i częstymi zmianami trenerów.

Starcia z Polską – emocjonujące pojedynki

Dla polskich kibiców reprezentacja Czarnogóry kojarzy się przede wszystkim z dwoma kampaniami eliminacyjnymi, w których zespoły trafiły do tej samej grupy. W eliminacjach do MŚ 2014 dwukrotnie padły remisy, które ostatecznie zaszkodziły obu drużynom w walce o awans.

Znacznie lepiej poszło Polsce w eliminacjach do MŚ 2018. Decydujący mecz w Warszawie w październiku 2017 roku zapisał się w pamięci kibiców. Polska prowadziła 2:0, ale Czarnogórcy doprowadzili do remisu 2:2. Na szczęście Robert Lewandowski wykorzystał fatalny błąd obrońcy i po ograniu bramkarza wpakował piłkę do pustej bramki, dając zwycięstwo 4:2 i zapewniając Polakom awans na mundial.

Rekordziści i statystyki

Kilka liczb, które definiują historię czarnogórskiej reprezentacji:

• Najwięcej występów: Fatos Beqiraj – 83 mecze (dane z listopada 2021)
• Najlepszy strzelec: Stevan Jovetić – 31 bramek
• Najwyższe miejsce w rankingu FIFA: 16. pozycja (czerwiec 2011)
• Największe zwycięstwo: 6:0 vs San Marino (wrzesień 2012)
• Pierwszy mecz: Czarnogóra – Węgry 2:1 (24 marca 2007)

Stevan Jovetić zadebiutował w reprezentacji jako 17-latek podczas pierwszego meczu w historii niepodległej Czarnogóry i został jej najlepszym strzelcem wszech czasów

Ciekawostką jest też fakt, że On 27 March 2015, Montenegro’s home match against Russia was abandoned after 67 minutes due to crowd violence, after the Russian left-back Dmitri Kombarov was hit by a projectile. The score was goalless and Russia had missed a penalty moments before the match was abandoned. To jeden z bardziej kontrowersyjnych momentów w historii reprezentacji.

Obecna sytuacja i perspektywy

Czarnogóra od kilku lat nie może powtórzyć sukcesów z początku drugiej dekady XXI wieku. Wyniki w ostatnich eliminacjach są dalekie od tych, które wypracowały 16. miejsce w rankingu FIFA. Brak awansu na jakikolwiek wielki turniej – ani na mistrzostwa świata, ani na mistrzostwa Europy – to wciąż niezrealizowane marzenie czarnogórskich kibiców.

Mimo trudności, czarnogórski futbol wciąż produkuje utalentowanych zawodników grających w najlepszych ligach Europy. To daje nadzieję, że przy odpowiedniej stabilizacji organizacyjnej i długoterminowej strategii rozwoju, reprezentacja Czarnogóry może jeszcze zaskoczyć. Historia pokazała, że ten mały kraj potrafi wygrywać z teoretycznie silniejszymi rywalami, gdy wszystko się układa.

Kluczem będzie znalezienie odpowiedniego trenera, który potrafi zmaksymalizować potencjał ograniczonej liczby zawodników i zbudować zespół zdolny do walki przez całą kampanię eliminacyjną. Czarnogóra udowodniła już raz, że potrafi wspiąć się na szczyt – teraz musi pokazać, że potrafi tam wrócić.